Laranja osoa edo bi zati?

Nola bizi dute afektibitatea euskal herritarrek? Galdera horri erantzun nahian, 'Kaixomaitia.eus' harremanetarako webguneak inkesta bat egin du, Aztiker soziologia ikergunearekin elkarlanean. Datuek argi erakusten dute laranja erdiaren ideia oraindik bizi-bizirik dagoela gizartean.

Ikerlanaren gaineko analisia egin dugu Bilgune Feministatik Kaixomaitiak hala eskatuta. Hemen aurkituko duzue gure hausnarketa.

Toki askotan jakinarazi dituzte ikerketaren nondik norakoak, Guk, Berriak eta Gaur8k osatutako erreportajeak ekarri nahi izan ditugu gurera.


Laranja osoa edo bi zati? Ihintza Elustondo - Berria

Zu gabe ez naiz ezer». Halako mezuek indar handia dute gizartean oraindik, Amaia Zufia Bilgune Feministako kidearen iritziz. «Maitasun erromantikoak gizakiaren kontzepzio bat bultzatzen du: gizakiok hutsune natural bat daukagun izakiak garela, gabeziazkoak, eta orduan pertsona bat eta bakar batek osatuko gaituela. Laranja erdiaren ideia hortik etorriko litzateke. Eta, horrekin batera, sinbiosiaren ideia edo fantasia dator: posible dela, eta desiragarria dela, gainera, guztiz fusionatzea beste pertsona batekin, guztiz nahastea eta galtzea beste pertsona batean. Eta gure buruaz ahaztea». Eredu horrek markatutako adierazleak aurkitu ditu Zufiak hezkidetzan eta sexologian eskarmentua duen Kaixomaitia.eus webguneak egindako harreman afektiboen inguruko inkestan.

2016ko otsailaren 12an jarri zuen abian galdeketa Kaixomaitia.eus-ek, Aztiker soziologia ikergunearekin elkarlanean, eta atzo eman zituzten argitara emaitzak. 73 galdera egin zituzten, hiru hizkuntzatan: euskaraz, gaztelaniaz eta frantsesez. 1.500 pertsonak bete zituzten galdera guztiak, eta horietatik 200 bat kanpoan utzi zituzten, arrazoi bat ala beste, ikerketaren hobe beharrez. Hego Euskal Herrian bizi diren 18 eta 64 urte bitarteko euskaldunek —inkesta euskaraz bete zutenek edo euskaradunak direla esan zutenek— parte hartu zuten. Aldiz, beste profiletako nahikoa inkesta jaso ez zituztenez, unibertsotik kanpo geratu ziren 65 urte edo gehiagoko herritarrak, euskara menderatzen ez dutenak eta Ipar Euskal Herriko biztanleak.

Erantzun horiek interpretatzeko, aditutzat dituzten elkarte eta norbanakoekin jarri dira harremanetan: Euskal Herriko Bilgune Feministak, Gehitu elkarteak, Harremanak.eus webguneak eta genero eta maskulinitatean aholkulari Mikel Otxotorena Fernandezek egin dituzte balorazioak. Iñigo Arandia ikerketaren koordinatzaileak eta Kaixomaitia.eus-en sortzaileak ikerketaren balorazio «oso positiboa» egin du. Haren arabera, «interes handia» pizten du gaiak norbanakoen eta eragileen artean, eta «oso erraz» lortu dute jendearen parte hartzea sustatzea.

Emaitzei begira jarrita, Bilgune Feministak oso argi ikusi du maitasuna testuinguruak baldintzatutako eraikuntza soziokultural bat dela. «Matematikak ikasten ditugun bezala, maitatzen eta harremanak izaten ere ikasi egiten dugu, oso modu inkontzientean», dio Zufiak. Horregatik, bizitza binaka antolatzeko joera dagoela uste du, bestelako alternatibak baztertuz. Galdetuen erdiek baino gehiagok bikote harreman itxia dute, eta horien artean %70ek bost urte barru pertsona horrekin jarraituko dutela uste dute. Bikoterik ez dutenen artean, %67ri gustatuko litzaieke etorkizunean harreman itxi bat izatea, eta soilik %7k ez dute bikoterik izan nahi. «Geroz eta indibidualizatuago dagoen jendarte batean bakardadeari aurre egiteko formula magikoa da bikote harreman bat osatzea, eta hori da zorionerako bidetzat aurkezten dena. Aldiz, bakarrik egotea bikotea ez edukitzearekin lotzen da, eta, gainera, estigma bat da», zehaztu du Zufiak. Gutxiengoa dira harreman irekiak dituztenak (%7), eta, haien artean, gehienak gizon homosexualen artekoak dira.

Harremanak landu beharra

Galdetuen artean, %83k dute bere burua heterosexualtzat, %8,9k homosexualtzat, %6,4k bisexualtzat eta %1,1ek ez dute beren burua aurreko sailkapenetan kokatzen. Zufiaren iritziz, ororen gainetik kokatzen den maitasun goren bat dago: bikote heterosexual batean ematen den pasiozko maitasuna eta familia nuklear bat osatzera bideratuta dagoena. Eta horren pean geratzen dira beste maitasun mota asko: esaterako, elkartasuna, lagunen artekoa, bizilagunen artekoa... «Desiraren eta sexualitatearen hierarkizazioa egiten da. Harreman heterosexualak normatibizatuta daude, eta beste formula guztiak, izan harreman homosexualak, lesbianak, prostituzioa, transexualitatea... estigmatizatuta eta baztertuta daude».

Oro har, euskaldunek zoriontsu direla diote, maila afektiboan: batez beste, 6,9ko notarekin. Bikotekidearekiko maitasuna ere oso ontzat jotzen dute: 8,5eko notarekin. «Ikusten da bikote harremanak zoriontasuna ematen duela», Arandiaren iritziz. Baina, harreman sexualez galdetzean, behera egiten du zoriontasun mailak: 5,8ko nota jarri diote. Arandiaren iritziz, horrek gauza bat argi uzten du: «Ez ditugu behar bezala lantzen harreman sexual-afektiboak».

Zufia ez du gogobetetzen 6,9ko notak. «10a izan beharko luke. Harreman zoriontsuak eta betetzen gaituztenak behar ditugu». Kontraesan batzuk aurkitu ditu datuetan. «Gehiengoak etorkizunean bikote itxia izan nahi du, baina ezkonduak dira zoriontasun maila baxuena dutenak». Gazteak dira zoriontsuenak, eta horretan maitasun erromantikoaren ereduak eragin zuzena duela dio: «Maitasun erromantikoak gazte eder eta lirainak bultzatzen ditu, eta pasiozko harremanak. Eredu hori ez da irisgarria adin batetik gorakoentzat». Adinak gora egin ahala, behera egiten du zoriontasunak, bai afektiboki eta bai sexualki.

Nahi baino harreman sexual gutxiago dituzte galdetuek. Astean behin edo bitan dituzte gehienek, baina astean hirutan edo gehiagotan izan nahi lituzkete. Gizon eta emakumeen artean ez dago alde handirik desioari dagokionez. «Aurreiritziekin jokatzen da, eta beti pentsatzen da gizonek sexu behar gehiago dutela. Mito horrekin apurtzen dute datuek», adierazi du Arandiak. Baina masturbazioaren kasuan, nahiko nabarmena da aldea. Galdetutako gizonen %96 masturbatzen dira: %80 astero eta %15 egunero. Emakumezkoen kasuan, berriz, %87 masturbatzen dira: %45 astero eta %3 egunero. Horren inguruan, Harremanak.eus-eko kideekin gogoeta bat egin zuen Arandiak: «Beharbada emakumeek gehiago lotzen dituzte sexu harremanak bikotearekin, eta ez norbanakoarekin».

Tabu bat izan daitekeen arren, nabarmena da bikotetik kanpo desio sexuala egon ohi dela. Hamarretik bederatzik sentitu du noizbait bikotekidea ez den beste norbaitekiko desio sexuala, eta galdetutakoen %42k izan ditu noizbait bikotetik kanpoko pertsona batekin harreman sexualak, bikotearekin adostu gabe. «Afektiboki ondo gaude, baina sexualki falta zaigun horren ondorio da besteekiko desio sexual hori», Arandiaren arabera. Elkarrekin hitz egin ondoren, bikotekideak beste norbaitekin harreman sexualak izatea onartuko luketenak %40 dira, baina nahi hori erreprimitu egiten da, «autozentsurak» eraginda.

Desiotik praktikara, jauzia

Fantasiaren eta praktikaren artean jauzi handia dago. «Gure ustez, harreman afektiboetan dauden arau inplizitu horiek oso errotuta daude, eta horrek gure praktika guztiz baldintzatzen du. Horrek konpromisoa esklusibotasun sexualaren arabera neurtzera garamatza, eta gure desira horiek guztiak pertsona bakar batekin, etxe batean, ohe batean, eta, ahal bada, harreman heterosexual baten baitan bilatzera. Eta, gure ustez, konpromisoa beste gauza askorekin lotuta doa; askoz konplexuagoa da», azaldu du Zufiak. Komunikazio faltari ere erreparatu dio. «Zelan komunikatzen gara gure harremanetan? Ikusi dugu hor sekulako erronka dagoela. Gehiengoak jakin nahi du bere bikotea desleiala izan ote den noizbait [%73], baina gehiengoak ez du galdetzen [%65]». Gainera, %39 izango litzateke desleial bikoteak ezer jakingo ez lukeela ziurtatuz gero. «Hor behar ditugu tresnak zintzotasun bat garatzeko».

Internet tresna on bat dela uste du gehiengo batek harremanak bilatzeko (%89), baina ez da hainbeste erabiltzen (%34). Ez erabiltzeko arrazoi nagusia lotsa da, eta ez erabiltzeko hautua egiten dutenen gehiengoa emakumeak dira. Zufiaren arabera, emakumeek espazio publikoan duten ziurtasunik ezaren ondorio da hori. Gainera, adinean aurrera egin ahala, gehiago erabiltzen da, eta baita harreman homosexual eta bisexualak bilatzeko ere, heterosexualak baino gehiago. Zufiaren iritziz, «espazio publikoak horretarako erraztasunik ematen ez dielako» talde horietako kideei.

Horiez gain, beste datu pila bat bildu dituzte ikerketan, eta modu irekian jarriko dituzte Kaixomaitia.eus webgunean, nahi duenak erabil, kritikatu eta gogoetarako erabil ditzan. Gogoeta sustatzea baita inkestaren helburu nagusia.


Sexu nahia eta errealitatea, ertz banatan  Amagoia Mujika - Gaur8

Euskal herritar gehienen benetako bizitza sexuala eta nahiko luketena ez daude parean. Kaixomaitia.eus guneak Aztiker Soziologia Ikergunea bidelagun hartuta egin duen ikerketaren emaitzek hori kontatzen dute, nahiko modu argian, gainera. Euskaldun gehienek (%33,5) astean behin edo bitan izaten dituzte sexu harremanak –%24,3k astean behin baino gutxiago– eta erdiak baino gehiagok astean hirutan edo gehiagotan nahiko lituzkeela aitortu du, %50,3k. Hortxe errealitatea eta nahia, bakoitza kantoi batean.

Kaixomaitia.eus euskaldunon harremanetarako guneak euskal herritarren harreman sexual eta afektiboen inguruko ikerketa egin du. Lehen aldia da era honetako ikerketa egiten dela eta bultzatzaileen asmoa da bi urtean behin errepikatzea. Joan den otsailean martxan jarritako Internet bidezko inkesta anonimoa hiru helbururen gainean josi dute: lehena, euskal herritarrek gaur egun harreman sexual eta afektiboen inguruan dituzten ohiturak, asebetetze mailak eta iritziak jasotzea; bigarrena, sexualitatean, harremanetan, leialtasunean eta Interneten dituzten rolak ezagutzea; eta, hirugarrena, horren guztiaren gaineko hausnarketa piztea euskal jendartean.

2.358 lagunek parte hartu dute on line inkestan, eta horietatik 1.300 hartu dira kontuan ikerketarako. Kaixomaitia.eus guneak Aztiker Soziologia Ikergunea izan du bidelagun, «ahalik eta era profesionalenean» egin nahi zutelako azterketa. Inkesta luzea izan da, 73 galderak osatua, eta hiru hizkuntzetan egin da; euskaraz, gazteleraz eta frantsesez. Aipatu galderak bost ataletan banatu dituzte: bizitza afektiboa, Internet bidezko harremanak, bizitza sexuala, leialtasuna eta harremanak, eta datu pertsonalak.

Parte hartu dutenen profilak ikusita, emaitzek honako unibertsoa ordezkatzen dutela esan daiteke irizpide soziologikoetan oinarrituta: Hego Euskal Herrian bizi diren herritarrak, 18 eta 64 urte bitartekoak eta euskaldunak.

Bizitza sexualaren atalean, lehendik esan bezala, euskaldunen asetasun maila ez da etxafuegoak botatzeko modukoa. Euskaldunak, batez beste, 5,79 puntuko nota (0-10 bitartean) jartzen dio bere zoriontasun mailari bizitza sexualaz ari denean. Galdetutakoen erdiak bere zoriontasun maila altua edo oso altua dela dio (7-10 bitartean), baina beste erdiak erdipurdikotik beherako nota jartzen dio bere bizitza sexualari (0-6 bitartean).

18-29 urte bitartekoak dira zoriontasun maila altuena dutenak. Bizitza sexualean zoriontasun maila gorena 29 urtekoek adierazi dute, hain juxtu. Eta, baxuena, berriz, 44-64 urte bitartekoak. Badirudi gainbehera nabariena, gainera, 57 urtetik aurrera hasten dela. Zoriontasun sexuala eta afektiboa pare samarrean daude, eta sexu harreman gehien dituztenak dira, era berean, zoriontasun maila altuena adierazten dutenak.

Emakumeak, zoriontsuago

Emakumeek zoriontasun maila handiagoa adierazi dute. Emakumeen %53k esan dute beren zoriontasun sexuala altua edo oso altua dela, gizonezkoek baino hamar puntu gehiago.

Joera sexualari dagokionez, ez da aparteko desberdintasunik ikusi –heterosexualak, homosexualak eta bisexualak hartu ditu kontuan inkestak–. Bisexualak zertxobait zoriontsuagoak dira eta homosexualak okerxeago dabiltza alor horretan. Baina aparteko alderik gabe.

Bikoterik ez dutenak dira zoriontasun sexual maila baxuagoa dutenak. Bikote erlazioen baitan, erlazio irekia edo itxia dutenek antzeko zoriontasun maila aitortu dute, zerbait altuxeagoa bikote harreman irekia dutenek.

Ikasleak eta etxeko langileak dira zoriontsuenak eta erretiratu edo pentsiodunak daude beste aldean. Egoera ekonomikoaren aldagaiarekin gurutzatuta, urtean 35.000 eta 45.000 euro bitarteko diru sarrerak dituztenek zoriontasun sexual eta afektibo altuagoa aitortu dute, batezbestekotik 12 puntu gorago.

Adinari buruzko datuak ere jaso ditu ikerketak. Hartara, euskaldunen erdiak 17 eta 20 urte bitartean izan ditu lehen aldiz sexu harremanak. Gaur egun 18 eta 29 urte artean daudenen artean, berriz, %37,7k izan ditu lehen aldiz harreman sexualak 16 urte edo gutxiagorekin. Joera sexualari dagokionez, bisexualak dira sexuan goiztiarrenak eta homosexualak berantiarrenak.

Pornografiaren kontsumoari dagokionez, %37k ez du kontsumitzen, %30 inguruk astean behin edo gehiagotan kontsumitzen du eta, %9k, egunero. Gazteenak dira pornografia gehien kontsumitzen dutenak, 18-29 urte bitartekoak.

Masturbazioari buruzko datuek, berriz, estereotipo asko hausten dituzte. Gizonen %96 masturbatzen dira, %80 astero eta, %15, egunero. Emakumeen kasuan, %87 masturbatzen dira, %45 astero eta, %3, egunero. Alegia, gero eta emakume gehiago masturbatzen da, nahiz eta artean gizonen portzentajeetara ez iritsi. Baina emakumea ere plazerera gerturatzeko estrategia propioak garatzen ari da.

Bikotea, formula ohikoena

Bikotearena da, oraindik orain, harreman mota ohikoena. Euskaldun gehienek dute bikotekidea, %65ek. Horietatik %58k harreman itxia dute eta, %7k, irekia. Harreman irekia duen gehiengoaren profila 18-29 urte bitartekoa, gizonezkoa, bisexuala edo homosexuala da.

Lagunartea eta parranda dira bikotekidea topatzeko aukera ohikoenak euskaldunen artean. Joera hori, baina, dezente aldatzen da pertsona homosexualen kasuan, Internet baita biderik ohikoena.

Euskaldun gehienek «asko edo izugarri» maite dute beren bikotekidea, batezbestekoa 8,5 puntutan jarriaz. Homosexualak dira nagusiki bikotekidea asko edo izugarri maite dutela diotenak. Eta beste norabidean, euskaldun gehienek «asko edo izugarri» maitatuak sentitzen dira. Adinean gora joanez gero, bikotekidearen maitasuna txikitzen joaten da. Eta beste norabidean bezala, homosexualak dira maitatuen sentitzen direnak.

Harreman batean bilatzen dutenaz galdetuta, gehiengo zabal batek (%72) konfiantza eta zintzotasuna nabarmentzen ditu; jarraian (%68) maitasuna eta, hirugarren tokian, sexua (%54).

Harreman mota ohikoena harreman itxia da. Euskaldunen %21ek harreman irekiak izan ditu, nagusiki 18-29 urte bitarteko tartean. Inkestan parte hartu dutenen %26k aitortu dute harreman irekia dutela edo izango luketela. Orokorrean gizonezkoak harreman irekietatik gertuago daude emakumezkoak baino, eta bisexualak dira harreman irekiak dituzten gehienak.

Batez beste, euskaldunek beren zoriontasun maila afektiboari 6,9ko nota jartzen diote, 10etik. Joerak erakusten du adinean gora joan ahala zoriontasun maila afektiboa behera doala. Gainera, ezkonduek zoriontasun maila baxuagoa dute bikotekidea izan bai baina ezkondu gabe daudenen ondoan. Emakumezkoak gizonezkoak baino zoriontsuagoak dira maila afektiboan. Joera sexualari begiratuta, bisexualak dira zoriontsuen eta homosexualak zoriontasun gutxien dutenak.

Kasu guztietan, zoriontasun maila afektiboa eta zoriontasun maila sexuala elkarri estu lotuta daude.

Internet, bai baina ez

Inkestan parte hartu dutenen gehiengoak (%89) pentsatzen du Internetek harremanak izaten edota ligatzen laguntzen duela. Hala ere, %34k baino ez dute noizbait izena eman harremanetarako webgune batean. 45-64 urte bitartekoak dira izena gehien eman dutenak eta emakumezko bakoitzeko bi gizonek ematen dute izena. Homosexualak dira Internet harremanetarako gehien erabiltzen dutenak.

Interneteko webguneren batean izena eman dutenen gehiengoak (%60) sexua du helburu. Laguntasuna, %35,8k eta, epe luzerako bikotekidea, %33,9k. Gizonezkoak dira, nagusiki, sexua bilatzen dutenak. Eta sexuaren aukera hori nabarmenagoa da pertsona homosexualen eta bisexualen artean. Era berean, ezkonduta daudenek beste egoera zibiletan daudenek baino nabarmenago lehenesten dute sexua harremanetarako webguneetan, eta, hala, horien artean «maitalea» topatzeko nahia nabarmentzen da.

Internet bidez ezagututakoen arteko harremanetan sexua da, beraz, zutoin nagusia, %35,7 sexurako geratu baitira espresuki. Gizonezkoen gehienak (%44,6) sexurako geratu dira eta emakumeen gehiengoak geratu baino ez dela egin dio, edo epe luzeko harreman bat izan duela.

Harremanetarako webguneetan izena eman dutenen gehiengoak ez du sekula ordaindu zerbitzuaren truke (%67). Adinean aurrera joan ahala jendeak gehiago ordaintzen duela ikusten da, 45-64 urte bitartekoak baitira gehien ordaintzen dutenak. Eta dibortziatuek edo bananduta daudenek ere errazago ordaintzen dute. Ordaintzen dutenen artean gizonezkoen portzentajea dezente altuagoa da emakumezkoena baino. Inoiz ordaindu ez dutenen gehiengoa, gainera, ez dago prest harremanetarako webgune batengatik ordaintzeko.

Harremanetako webguneetan izena eman ez dutenek deskonfiantza eta lotsa aipatzen dituzte horretarako arrazoi nagusi. Eta emakumeen kasuan beldurra eta lotsa dezente nabarmenagoak dira.

Olatz Berastegi sexologoari gaiaren inguruan egindako elkarrizketa irakurri nahi baduzu, jo hona

ETIKETAK

Elkarbanatu!

AGENDA